Περίληψη θέματος
Το έργο με τίτλο «Αντιμετώπιση της διάβρωσης ακτής του Δ.Δ. Πλαταμώνα», η κατασκευή του οποίου πρόκειται να ξεκινήσει τον Σεπτέμβριο του τρέχοντος έτους, είναι μόνο έργο «Ακτομηχανικής που κατά την μελέτη του δεν ελήφθησαν υπόψη κοινωνικο-οικονομικές και κατ’ επέκταση αναπτυξιακές διαστάσεις που θα μπορούσε να προσλάβει, αλλά και επιπτώσεις που ενδεχομένως να επιφέρει με την ολοκλήρωσή του/ σημαντικό μέρος της Τοπικής Κοινωνίας διαφωνεί έντονα από την αρχή με την εν λόγω εφαρμογή/ ενώ συγχρόνως αμφισβητείται και η ίδια η αποτελεσματικότητά του ως προς την προστασία του παραλιακού μετώπου και της ακτής συνολικά.
Κείμενο
Με απόφαση του Περιφερειάρχη Κεντρικής Μακεδονίας (ΑΔΑ:7ΝΓ27ΛΛ-42Θ) εντάσσεται Πράξη «Αντιμετώπιση της διάβρωσης ακτής του Δ.Δ. Πλαταμώνα» στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Κεντρική Μακεδονία 2014-2020», η οποία και δημοπρατήθηκε, και η κατασκευή της οποίας πρόκειται να ξεκινήσει τον ερχόμενο Σεπτέμβριο.
Η πράξη περιλαμβάνει συνοπτικά:
και έχει ως σκοπό την αντιμετώπιση του φαινομένου της διάβρωσης της ακτής του βορείου κυρίως τμήματος του οικισμού που απειλεί άμεσα και ευθέως το φυσικό, οικονομικό και ανθρωπογενές περιβάλλον του οικισμού.
Μέχρι σήμερα, μέρος του μετώπου της ακτής προστάτευαν δύο (2) κυματοθραύστες τύπου «Τ» μαζί με έξι (6) μικρότερους προβόλους που αποτελούν μέρος παλαιότερου έργου που είχε κατασκευαστεί κατά το ήμισυ, μετά την κατασκευή του λιμανιού και τις αρνητικές επιπτώσεις που αυτό είχε επιφέρει στην βόρεια ακτή του οικισμού. Οι πρόβολοι αυτοί, παράλληλα, χρησιμοποιούνταν και ως χώροι ανάπτυξης τραπεζοκαθισμάτων παρακείμενων επιχειρήσεων ή και ως χώροι προσωρινής παραμονής πεζών.
Μέρος της Τοπικής Κοινωνίας εγείρει επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητα του έργου τόσο ως προς την ουσία του σκοπού του που είναι η προστασία της ακτής (λαμβάνοντας ως παράδειγμα αυτό της Παραλίας Κατερίνης που απαιτεί νέες ανατροφοδοτήσεις σε άμμο), όσο και ως προς τις επιπτώσεις για την οικονομία και την κοινωνία, γεγονός που αποτυπώθηκε διαχρονικά μέσα από επί τόπου διαμαρτυρίες από τους ίδιους τους κατοίκους του χωριού, αλλά και από τους ίδιους τους εκπροσώπους τους σε αιρετά συλλογικά όργανα, όπου από τα πρακτικά συνεδριάσεων και τις σχετικές συζητήσεις προκύπτει διάσταση απόψεων και ξεκάθαρα έλλειψη σαφούς προσανατολισμού της τοπικής ανάπτυξης.
Ενδεικτικά αναφέρεται η 73/ 03-08-2010 Απόφαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου Πιερίας όπου καταγράφεται η αντίθετη γνώμη μέρους της τοπικής κοινωνίας, αλλά και η τοποθέτηση του τότε Αναπληρωτή Νομάρχη και η προσπάθεια για εφαρμογή μίας μέσης λύσης, που αποτυπώνεται και στην ίδια την τελική απόφαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου η οποία μιλάει για καθαίρεση μόνο των εγκάρσιων τμημάτων των προβόλων «Τ» και παραμονή των κάθετων προς την ακτή τμημάτων τους. Ή, η 247/2011 Απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου (23η /12-12-2011 Συνεδρίαση) περί «Λήψης απόφασης για την παραλαβή της μελέτης με τίτλο «Αντιμετώπιση της διάβρωσης της ακτής του Δ.Δ. Πλαταμώνα», και σε συνέχεια του υπ. ΑΔΑ:4Α110-4/10-3-2011 εγγράφου της Ειδικής Υπηρεσίας του Υ.Π.Ε.Κ.Α., που αναφέρεται σε καθαίρεση ολόκληρων των δύο «Τ» χωρίς να γίνεται αναφορά στους υπόλοιπους 6 μικρούς προβόλους.
Με το με αρ. Πρωτ.: 71917/8-11-2013 έγγραφό της, το Τμήμα Τεχνικής Υποστήριξης Κ. Μακεδονίας / Διεύθυνση Τεχνικού Ελέγχου της Γενικής Διεύθυνσης Χωροταξικής και Περιβαλλοντικής Πολιτικής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας – Θράκης προς την Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου Δίου-Ολύμπου, που κατά τον έλεγχο του εν λόγω έργου διαπιστώνει και αναφέρει:
– Ασυμφωνίες μεταξύ Τεχνικής Έκθεσης, Ακτομηχανικής Μελέτης και σχεδίων σχετικά με την παραμονή ή όχι, και ποιων από τα τμήματα των υφιστάμενων προβόλων,
– Ζητήματα ασφάλειας των υφιστάμενων προβόλων που διαπιστώνονται στην Τεχνική Έκθεση της Μελέτης, για τις οποίες όμως δεν προβλέπονται επεμβάσεις αποκατάστασης,
– Συγχύσεις για το ακριβές πλάτος της τεχνητής αναπλήρωσης της ακτής,
Και ζητάει:
– Αποσαφήνιση για τα τεχνικά έργα για τα οποία προτείνεται και ζητείται έγκριση, καθώς και
– Συμπληρώσεις και προσαρμογές στην ακτομηχανική μελέτη που θα λαμβάνει υπόψη τα παραπάνω.
Διαφωνίες επί του θέματος συνέχισαν να καταγράφονται και σε κάθε συνεδρίαση συλλογικού οργάνου για το εν λόγω θέμα, γεγονός που τεκμαίρεται και από τα πρακτικά των συνεδριάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου Δήμου Δίου – Ολύμπου, όπως:
– η 4η /27-3-2017 Τακτική Συνεδρίαση με θέμα «Παραλαβή της μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων με θέμα Ανανέωση περιβαλλοντικών όρων μελέτης «Έργα αντιμετώπισης διάβρωσης ακτών Δ.Κ. Πλαταμώνα», και
– η 5η /26-4-2017 Τακτική Συνεδρίαση με θέμα όμοια με πριν, καθώς η προηγούμενη Συνεδρίαση αναβλήθηκε,
για να καταλήξει η Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου Δίου – Ολύμπου με το υπ .αριθμ. 639/19-4-2018 έγγραφό του προς την ανωτέρα υπηρεσία της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονία Θράκης να διαβεβαιώνει πως «οι θέσεις της υπηρεσίας του Δήμου Δίου – Ολύμπου, συμπίπτουν με τις αντίστοιχες της ομάδας μελετητών», διατύπωση που θα έπρεπε να θεωρείται αυτονόητη.
Το ίδιο επαναλήφθηκε και στην 7η /30-8-2018 Τακτική Συνεδρίαση με θέμα «Αποδοχή ένταξης της πράξης «Αντιμετώπιση της διάβρωσης ακτής του Δ.Δ. Πλαταμώνα» με κωδικό ΟΠΣ 5021471 στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Κεντρικής Μακεδονίας 2014-2020.
—————————————————————————————————————————
Ανεξάρτητα από την βούληση/πρόθεση/διάθεση που μπορεί να υπάρχει πίσω από την τοποθέτηση της κάθε πλευράς σχετικά με το θέμα, καθίσταται σαφές ότι η ιστορία έγκρισης της μελέτης του έργου αυτού αποτελεί παράδειγμα προς αποφυγή για τον σχεδιασμό έργων μεγέθους τέτοιου που παρεμβαίνουν με καθοριστικό τρόπο σε μία τοπική κοινωνία και μεταβάλλουν σημαντικά τα κοινωνικο – οικονομικά της δεδομένα.
Κι αυτό γιατί, αν κοιτάξουμε καλύτερα πίσω από τις λέξεις στην ιστορία έγκρισης της μελέτης αυτής, θα διαπιστώσουμε ότι το θέμα δεν είναι αν συμφωνούμε στην ανάγκη προστασίας από την διάβρωση της ακτής του Δ.Δ. Πλαταμώνα και στο προς κατασκευή έργο, καθώς σε αυτά όλοι συμφωνούμε, αλλά οι αλλαγές που αυτό επιφέρει στην λειτουργία του οικισμού και οι οποίες δεν λαμβάνονται υπόψη.
Γεγονός που εύστοχα τονίζεται στην από 35/18-02-2015 «Γνωμοδότηση του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής της Π.Ε. Πιερίας για τη μελέτη του έργου: Έργα αντιμετώπισης διάβρωσης ακτής Δ.Δ. Πλαταμώνα» η οποία αναφέρει:
3 . Λοιπά ζητήματα ασφάλειας..
Το οποίο στην ουσία λέει ότι το εν λόγω έργο είναι μόνο έργο «Ακτομηχανικής που κατά την μελέτη του δεν ελήφθησαν υπόψη κοινωνικο-οικονομικές και κατ’ επέκταση αναπτυξιακές διαστάσεις που θα μπορούσε να προσλάβει, αλλά και επιπτώσεις που ενδεχομένως να επιφέρει με την ολοκλήρωσή του.
Δεν αμφισβητείται η επιστημοσύνη της μελέτης. Για κάθε τεχνικό ζήτημα μπορεί να υπάρξει πληθώρα τεχνικών λύσεων ανάλογα με τα δεδομένα της κάθε περίπτωσης και πάντα αποτυπώνοντας την ίδια την φυσιογνωμία του εκάστοτε μελετητή. Επιδέχεται κριτικής όμως η από 16-4-2018 απάντηση της ομάδας μελέτης προς την Διεύθυνση Τεχνικού Ελέγχου της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας Θράκης με την οποία αναφέρει ότι «Σύμφωνα με τον Νόμο, για την έκδοση της άδειας εκτέλεσης του έργου προβλέπεται η απλή γνώμη (και όχι σύμφωνη) του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής», κάτι που δείχνει αν μη τι άλλο έλλειψη ευελιξίας και πνεύματος συνεργασίας, αλλά και επιβεβαίωση των παραπάνω όχι μόνο στο γεγονός ότι η εν λόγω ομάδα μελέτης είχε μόνο ως αντικείμενο μελέτης το σκέλος της Ακτομηχανικής, αλλά και ότι οι υπόλοιπες διαστάσεις του ζητήματος αντιμετωπίστηκαν με περίσσια χαλαρότητα, ενώ η συνολική αυτή παλινδρόμηση που συνέβη είχε και έχει σαν αποτέλεσμα την έλλειψη εμπιστοσύνης μέρους της τοπικής κοινωνίας απέναντι στην μελέτη και συνακόλουθα στην αποτελεσματικότητα του έργου που πρόκειται να εφαρμοστεί.
—————————————————————————————————————–
Το ζήτημα του παραλιακού μετώπου του Πλαταμώνα, αλλά θα έλεγα και κάθε οικισμού/πόλης που έχει μέτωπο στη θάλασσα, και ακόμα περισσότερο εκείνων που δέχονται φόρτο ανθρώπων, είναι διττό: Το πρώτο είναι η προστασία από την διάβρωση των ακτών, δεδομένων και των φαινομένων της κλιματικής αλλαγής που απαντώνται πλέον σε όλο το περιβάλλον. Το δεύτερο είναι αυτό της διαχείρισης του δημόσιου χώρου και της σύνδεσης της ξηράς με την θάλασσα με βάση την ανθρώπινη δραστηριότητα που συμβαίνει εκεί. Η αντιμετώπιση, δηλαδή, της θάλασσας ως πόρου που με τον κατάλληλο σχεδιασμό συμβάλει στην ισόρροπη ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή, διακηρυγμένος στόχος άλλωστε της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αλλά και κάθε εθνικού και υπερεθνικού οργανισμού.
Ακολουθώντας αυτόν τον τρόπο αντιμετώπισης του ζητήματος, αν είχε επιλεγεί από την αρχή να αποφασιστεί από την τοπική κοινωνία η αναπτυξιακή κατεύθυνση του οικισμού, θα καταλήγαμε σε μία συνδυασμένη λύση τόσο για την μέθοδο προστασίας της ακτής, όσο και για τις ανάγκες σε δημόσιο χώρο και λοιπών λειτουργιών που απαιτούνται. Θα υπήρχε συμφωνία εντός της κοινωνίας και στα αιρετά συλλογικά της όργανα, συνεργασία με τις υπηρεσίες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, του δημοσίου και της ομάδας μελέτης, εμπιστοσύνη, σίγουρα ταχύτερη ολοκλήρωση της μελέτης και εφαρμογή της, και πιο σίγουρα ένα έργο που αλλάζει το παραλιακό τοπίο του οικισμού και δημιουργεί όρους ανάπτυξης και προστασίας.
Όπως άλλωστε συμβαίνει ευρέως και διεθνώς, παραθαλάσσιες πόλεις και οικισμοί να αντιμετωπίζουν τα παράκτια μέτωπα ως αναπτυξιακό πόρο, και να καταβάλλουν προσπάθειες με σκοπό να αντιμετωπίζουν συνδυασμένα τόσο τα ζητήματα που σχετίζονται με το νερό (προστασία ακτών, καθαρότητα κλπ) όσο και να αξιοποιούν αυτό το πλεονέκτημα ώστε, μέσα από χώρους αλληλεπίδρασης με αυτό, να συμβάλουν στην βελτίωση της ποιότητας ζωής κατοίκων και επισκεπτών με πολλαπλά οφέλη στην ανταγωνιστικότητα και στην ανάπτυξη, γενικά, των περιοχών τους.
—————————————————————————————————————–
Η παραπάνω περιγραφή γίνεται φυσικά ως κατάθεση της εμπειρίας μελέτης ενός έργου – μεγέθους τέτοιου που αλλάζει τα δεδομένα μίας περιοχής και της τοπικής της κοινωνίας, και που κατά την γνώμη μου πρέπει να καταχωρηθεί ώστε να αποφεύγεται στο μέλλον κάθε παρόμοια αντιμετώπιση.
Δεδομένου όμως και του γεγονότος ότι τον Σεπτέμβριο του τρέχοντος έτους ξεκινάει η κατασκευή του, και δεδομένου του γεγονότος ότι πρόκειται για έναν οικισμό που διαδραματίζει καταλυτικό ρόλο για την ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής, θα μπορούσε με πρωτοβουλία των Τοπικών Αρχών να ακολουθηθούν τα παρακάτω εξής δύο βήματα:
Επίσης, στην 6η Τακτική Συνεδρίαση της 18-5-2020 της Επιτροπής Ποιότητας Ζωής της Περιφέρειας αποφασίστηκε, μεταξύ άλλων, και ο τρόπος ανάθεσης της «Μελέτης αντιδιαβρωτικών έργων στην ακτή Μακρυγιάλου Δήμου Πύδνας – Κολινδρού» που, αντίστοιχα με τον Πλαταμώνα, λειτουργούσε και λειτουργεί για την βόρεια Πιερία με τρόπο καταλυτικό για την ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής. Πρόκειται για μία περίπτωση που καθιστά ακόμα πιο κατανοητή την παραπάνω περιγραφή, και ακόμα πιο επιτακτική την ανάγκη μίας περισσότερο συνολικής προσέγγισης, καθώς εκεί εκτός από τις παραμέτρους της Προστασίας και της Τουριστικής Ανάπτυξης στο παραλιακό μέτωπο, υπάρχει η καλλιέργεια του μυδιού αλλά και, περιβαλλοντικά, η θαλάσσια χελώνα που τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να επανεμφανίζεται στην περιοχή.
Προτείνω λοιπόν στο Περιφερειακό Συμβούλιο και στους αρμόδιους Αντιπεριφερειάρχες να μεριμνήσουν, κα εφεξής να μεριμνούν, ώστε τα ζητήματα διάβρωσης των ακτών να αντιμετωπίζονται με έναν περισσότερο συνολικό και ολοκληρωμένο τρόπο.
Με βάση τα παραπάνω, ερωτάστε:
Με εκτίμηση.
Πρέπει να απαλλαγούμε από την ελπίδα ότι κάποτε η θάλασσα θα γαληνέψει. Ας μάθουμε να ταξιδεύουμε με ισχυρούς ανέμους. Αριστοτέλης Ωνάσης
